สินค้าเกษตรออนไลน์ในจีนร้อนแรง ผู้ขายงัดบริการรูปแบบใหม่เอาใจลูกค้า

ไม่กี่ปีมานี้ การขายสินค้าเกษตรออนไลน์ในจีนขยายตัวอย่างรวดเร็ว และมีการปรับเปลี่ยนไปตามการเติบโตของอินเตอร์เน็ต สมาร์ทโฟน และสื่อสังคมออนไลน์ โดยเฉพาะสินค้าเกษตรประเภทอาหารสดที่มีอายุการเก็บรักษาสั้น เช่น ผลไม้ เนื้อสัตว์ อาหารทะเล ผัก และผลิตภัณฑ์นม จนแถบไม่น่าเชื่อว่าสินค้าเหล่านี้จะสามารถนำมาขายออนไลน์ได้

ปี 2557 จีนมีมูลค่าการขายสินค้าอาหารสดออนไลน์ 28,980 ล้านหยวน และเพิ่มเป็นกว่า 50,000 ล้านหยวน ในปี 2558 เติบโตขึ้นที่อัตรากว่าร้อยละ 80 และคาดว่าภายใน 2 ปีข้างหน้าจะมีมูลค่าเพิ่มขึ้นอีกเท่าตัวทะลุหลักแสนล้านหยวน

การซื้อขายอาหารสดออนไลน์ในจีนเริ่มขึ้นในช่วงปี 2548-2551 โดยเป็นช่องทางในการเพิ่มยอดขายสินค้า ปรากฎว่าผู้ค้าออนไลน์ต่างก็ประสบความสำเร็จเป็นอย่างดี โดยเฉพาะในเว็บไซต์ taobao ซึ่งอาลีบาบา ยักษ์ใหญ่ E-Commerce จีน ได้เปิดเป็นตลาดกลางออนไลน์สำหรับค้าขายแลกเปลี่ยนสินค้าตั้งแต่ปี 2546

ต่อมา ในช่วงปี 2551-2555 ได้มีการเปิดตัวเว็บไซต์สินค้าอาหารสดรายใหญ่ ๆ เกิดขึ้นมากมายในจีน ไม่ว่าจะเป็น fruitday.com, hyd.com และ tootoo.cn รวมถึง womai.com ของ COFCO บริษัทยักษ์ใหญ่ด้านสินค้าเกษตรของจีน เมื่อมีช่องทางการค้าเพิ่มขึ้นก็ทำให้มีผู้ค้าออนไลน์รายเล็กแห่แหนเข้ามาหาโอกาสทางธุรกิจกันมากมาย อย่างไรก็ดี ผู้ค้าบางรายกลับไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่หวัง เนื่องจากทำแค่เป็นพ่อค้าคนกลางไปติดต่อเกษตรกรนำผลไม้มาจำหน่ายในลักษณะการค้าออนไลน์แบบเดิม ๆ ไม่มีจุดเด่นหรือความแปลกใหม่ จะเห็นได้ว่าหากขายสินค้าไม่ได้คุณภาพ การตลาดไม่ดี ก็ไม่สามารถอยู่ในตลาดที่มีการแข่งขันสูงได้

ช่วงปี 2555 ซึ่งเป็นปีร้อนแรงของสมาร์ทโฟน ประกอบกับเป็นช่วงที่ส้มเช้งของนายฉู่ สือเจี้ยน บุกตลาดออนไลน์เป็นครั้งแรกบนเว็บไซต์ benlai.com ผนวกกับที่สื่อประโคมข่าวชีวิตของนายฉู่ ผู้พลิกฟื้นโรงงานยาสูบยูนนานที่ใกล้ล้มละลายให้กลายเป็นอุตสาหกรรมยาสูบอันดับหนึ่งของจีน จนได้รับฉายาว่า “ราชายาสูบแห่งเอเชีย” แต่หลังจากนั้น ชีวิตเขาก็หักเหถึงขนาดติดคุกและลูกสาวฆ่าตัวตาย หลังออกจากคุก นายฉู่เริ่มต้นชีวิตใหม่ด้วยวัย 75 ปี ด้วยการปลูกส้ม จนกลายเป็น “ราชาส้มเช้งของจีน” เมื่อเรื่องราวชีวิตของเขาถูกตีแผ่ ส้มเช้งภายใต้แบรนด์ “ฉู่เฉิง” ก็กลายเป็นสินค้าขายดิบขายดี จากราคาทั่วไปกิโลกรัมละ 14 หยวน แต่ออนไลน์สามารถขายได้ถึงกิโลกรัมละ 28 หยวน ส้มที่เซ็นสัญญากันไว้และเกรงว่าจะขายไม่หมดกว่า 200 ตัน ก็ขายหมดในเวลาอันรวดเร็ว

ความน่าค้นหาของเรื่องราวนายฉู่กับการขายส้มออนไลน์ได้สร้างกระแสให้การซื้อขายสินค้าประเภทอาหารสดกลับมาคึกคักอีกครั้ง เพราะนอกจากจะมีผู้ค้าออนไลน์ยักษ์ใหญ่อย่างอาลีบาบา (เว็บไซต์ taobao และ tmall) และ jd.com แล้ว ยังมีผู้ค้าออนไลน์รายใหญ่อื่น ๆ กระโดดเข้ามาแชร์ส่วนแบ่งตลาดสินค้าประเภทนี้เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะ sfbest.com ของบริษัทซุ่นเฟิง โลจิสติกส์ยักษ์ใหญ่ของจีน เพราะเล็งเห็นศักยภาพและโอกาสของตลาดอาหารสด

เมื่อมีการแข่งขันกันอย่างเข้มข้น ผู้ค้าอาหารสดออนไลน์ในจีนจึงงัดรูปแบบบริการใหม่ ๆ มาเอาใจลูกค้า และปรับตัวให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา เพื่อเพิ่มยอดขายและขยายช่องทางตลาด

การขายอาหารสดแบบจองล่วงหน้า เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการทำการค้า ถือเป็นจุดเริ่มต้นในการปรับตัวสำหรับตลาดการขายอาหารสดแนวใหม่ของจีนในปี 2555 โดยก่อนที่ผลไม้จะสุกหรือก่อนที่สัตว์จะโตเต็มที่ 1-2 เดือน ผู้ค้าออนไลน์จะเปิดให้ลูกค้าซื้อขายล่วงหน้า และจ่ายเงินผ่านระบบ Alipay เมื่อผลไม้สุก เกษตรกรจะคัดเลือกผลไม้ใส่บรรจุภัณฑ์ หรือเมื่อสัตว์โตเต็มที่ ผู้เลี้ยงจะชำแหละ และส่งถึงมือลูกค้าภายในช่วงเวลาที่กำหนดไว้บนหน้าเว็บ

การขายผลไม้ออนไลน์แบบจองล่วงหน้าทำให้ลูกค้าได้ของสดใหม่ เพราะเก็บตอนเช้าและขนส่งออกไปในช่วงบ่ายของวันเดียวกัน ไม่ต้องเก็บเพื่อนำเข้าห้องเย็นแล้วค่อยทยอยขายเหมือนรูปแบบการขายเดิม ๆ ผู้ค้าซึ่งอาจเป็นเกษตรกร คนกลาง หรือสหกรณ์การเกษตร จึงสามารถประหยัดเงินค่าเช่าห้องเย็นและลดปัญหาการเน่าเสียของผลไม้ได้

อย่างไรก็ดี การขายอาหารสดออนไลน์แบบล่วงหน้าบางทีก็ไม่สวยงามอย่างที่คิด มีผู้ค้าออนไลน์หลายรายต้องเดินออกจากวงจรไป เนื่องจากไม่ได้รับความสนใจจากลูกค้า สินค้าที่ขาดความโดดเด่นก็ไม่ต่างอะไรจากอาหารสดที่มีให้เลือกมากมายตามตลาดหรือซุปเปอร์มาร์เก็ตใกล้บ้าน

นอกเหนือจากรูปภาพสวย สมจริง และการบรรยายสรรพคุณสินค้าบนหน้าเว็บที่น่าสนใจแล้ว จุดเด่นและเรื่องราวของสินค้าก็เป็นสิ่งสำคัญไม่แพ้กัน อาทิ เป็นของดีมีชื่อประจำอำเภอ ไม่มีสารเคมี เป็นสินค้าออร์แกนิกสำหรับคนรักสุขภาพ ซึ่งจะเป็นที่ชื่นชอบของชาวจีนอย่างมาก หมดยุคสินค้าที่เน้นราคาต่ำ แต่เป็นยุคที่ต้องเน้นการสร้างความน่าเชื่อถือด้านคุณภาพให้ได้มาตรฐานอย่างต่อเนื่อง ถึงจะ “กินยาว”

ไม่เว้นแม้แต่ยักษ์ใหญ่อย่างอาลีบาบาที่ยังต้องปรับกลยุทธ์ตามกระแส ในปี 2556 อาลีบาบาเปิดตัว miao.tmall.com ที่ขายเฉพาะผลไม้ อาหารทะเลและเนื้อสัตว์นำเข้า เช่น อโวคาโดจากเม็กซิโก เชอร์รี่จากชิลี กีวีจากนิวซีแลนด์ กุ้งมังกรจากแคนาดา เนื้อวัวและเนื้อแกะจากนิวซีแลนด์ แน่นอนว่ามีผลไม้นำเข้าจากประเทศไทย อาทิ เสาวรส มะพร้าว ทุเรียน และลำไย ซึ่งเป็นการแตกไลน์โดยการสร้างจุดขายเพื่อเอาใจลูกค้าระดับ Hi-End และเพิ่มยอดขายให้กับบริษัทในเครือ อีกทั้งสินค้าหลายรายการก็เป็นการขายประเภทจองล่วงหน้า

เทศกาลวันคนโสดที่คนจีนเรียกว่า “ซวงสืออี” หรือวันที่ 11 เดือน 11 (พฤศจิกายน) ของปี 2556 อาลีบาบาได้ส่งเสริมการขายด้วยการจัดรายการขายแบบใหม่ที่ผู้บริโภคจ่ายเงินก้อนครั้งเดียวเพื่อซื้อสินค้า และผู้ขายจะทยอยแบ่งส่ง จึงเป็นที่ถูกใจของลูกค้าที่ต้องการความสะดวกสบายและไม่ค่อยมีเวลา สินค้าที่นิยมนำมาจัดโปรโมชั่นในลักษณะนี้ ได้แก่ ดอกไม้ ผลิตภัณฑ์นม ข้าว น้ำมัน และอาหารสัตว์

แม้แต่นมยี่ห้อดัง Meng Niu ของจีนก็ได้ร่วมส่งเสริมการขายกับ Tmall ในวันคนโสดของปีต่อมา โดยจัดรายการซื้อนมยูเอชที 6 ลัง ทยอยส่งเดือนละ 2 ลัง เป็นเวลา 3 เดือน และประชาสัมพันธ์การขายโดยย้ำจุดเด่นของรายการนี้บนหน้าเว็บว่า “สำหรับคนที่งานล้นมือ ไม่มีเวลา ซุปเปอร์มาเก็ตอยู่ไกล นมก็หนัก หิ้วไม่ไหว” เมื่อราคาไม่ต่างจากซุปเปอร์มาร์เก็ต แถมส่งตรงถึงบ้าน จึงเป็นที่ถูกใจของลูกค้า โดยเฉพาะวัยรุ่น คนวัยทำงาน และผู้ที่ดื่มนมเป็นประจำ ผู้ขายจึงจัดโปรโมชั่นนี้นานถึง 23 วัน สามารถเพิ่มยอดลูกค้าได้เป็นหลักร้อยล้านคน

ปัจจุบัน เกษตรกรคนรุ่นใหม่ของจีนหันมาทำฟาร์มด้วยวิธีการที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากขึ้น พร้อมกับกำลังเปลี่ยนวิธีการจำหน่ายพืชผักในโลกออนไลน์ และสร้างไอเดียการขายรูปแบบใหม่ โดยให้ลูกค้ามีสวนผักเป็นของตนเองผ่านการซื้อขายออนไลน์

เกษตรกรจะแบ่งแปลงผักออกเป็นแปลงขนาดเล็ก เช่น 10,15 หรือ 20 ตร.ม. ให้ลูกค้าเลือกเช่าบนออนไลน์ เมื่อลูกค้าเลือกและจ่ายเงิน ลูกค้ามีสิทธิ์ในแปลงผักนั้นตามระยะเวลาที่กำหนด อาจเป็น 3 เดือน 6 เดือน หรือ 1 ปี แล้วแต่ราคา โดยสามารถซื้อเมล็ดพันธุ์ผักมาปลูก ดูแลรดน้ำ และเก็บผลผลิตกลับบ้าน ซึ่งเจ้าของสวนจะให้ยืมอุปกรณ์ฟรี โดยผู้เช่าสามารถมาหาความสำราญจากการดูแลสวนของตนเอง หรือหากไม่มีเวลาก็สามารถเลือกราคาที่ให้เจ้าของสวนเป็นคนดูแลแปลงผักให้ลูกค้าตั้งแต่การปลูกจนถึงเก็บผลผลิตส่งตรงถึงบ้านลูกค้า โดยลูกค้าสามารถเลือกได้ว่าจะปลูกผักตามฤดูกาลชนิดอะไรบ้าง และแน่นอนว่าจะต้องไม่มีการใช้ยาฆ่าแมลงและสารเคมี จึงจะเป็นที่ชื่นชอบของลูกค้าชาวจีน

การมีแปลงผักขนาดย่อมเป็นของตนเอง สามารถตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์คนจีนในเมืองที่ส่วนใหญ่อาศัยอยู่กันในลักษณะบ้านแบบคอนโดได้เป็นอย่างดี ลูกค้ารู้สึกสนุกสนานกับวิถีชีวิตชนบทและธรรมชาติที่รื่นรมย์ ทั้งได้เที่ยวเฮฮากับเพื่อนฝูงหรือครอบครัว แถมยังได้ผักปลอดสารพิษติดไม้ติดมือกลับไปฝากคนใกล้ชิด และมีเรื่องราวดี ๆ ของการเดินทางและประสบการณ์การทำสวนมาเล่าสู่กันฟัง จนปัจจุบัน แนวคิดนี้ได้ขยายไปถึงแปลงข้าว ผลไม้ และดอกไม้ รวมไปถึงแปลงเกษตรผสมผสาน

การขายสินค้าเกษตรออนไลน์ในจีนจึงไม่ใช่เรื่องง่ายอย่างที่คิด หากผู้ประกอบการไทยสนใจธุรกิจประเภทนี้ นอกจากจะต้องปรับตัวสินค้าและบรรจุภัณฑ์ให้ตรงตามรสนิยมของผู้บริโภคจีนแล้ว การปรับเปลี่ยนรูปแบบบริการก็เป็นสิ่งที่ต้องใส่ใจ ทุกวันนี้ผู้บริโภคจีนให้ความสนใจกับการบริการพอ ๆ กับคุณภาพของสินค้า ผู้ค้าออนไลน์ควรสร้างความสะดวกสบายและทางเลือกในการจับจ่ายมากขึ้น ปรับกลยุทธ์ให้ตามยุคสมัยและไลฟ์สไตล์ที่เปลี่ยนแปลงไป เพราะการบริโภคสินค้าเกษตรของชาวจีนในปัจจุบันมิได้เป็นเพียงแค่การซื้อสินค้าเพื่อใช้ในชีวิตประจำวันเท่านั้น แต่เป็นการซื้อสินค้าเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตควบคู่ไปกับการได้รับบริการที่น่าประทับใจ

*******************************************

แหล่งข้อมูล

http://money.163.com/14/0422/08/9QE231MV00253G87.html

http://yn.people.com.cn/n/2015/0916/c372456-26397156.html

http://www.ifooday.cn/news/food/20151015/7792.html

http://paper.dzwww.com/ncdz/content/20130723/Articel01004MT.htm

http://mt.sohu.com/20160105/n433503115.shtml

จัดทำโดย

ธิดารัตน์ วนพฤกษาศิลป์

ศูนย์ข้อมูลเพื่อธุรกิจไทยในจีน ณ นครคุนหมิง

Writer

Writer

เจ้าหน้าที่ประจำศูนย์ข้อมูลเพื่อธุรกิจไทยในจีน

Print

COMMENT

avatar
  Subscribe  
Notify of

ลิงค์ที่เกี่ยวข้อง

ข่าวยอดนิยม