เตรียมปักธง

Chapter 3 : "โอกาส" ที่มาพร้อมกับ "ความท้าทาย"

จีน เป็น "โอกาส" มากพอๆ กับที่่เป็น "ความท้าทาย"

ด้วยความที่มีขนาดใหญ่ และมีแนวโน้มการขยายตัวที่สูงและต่อเนื่อง ตลาดจีนจึงเป็น “โอกาส” ที่นักธุรกิจต่างชาติจับจ้องตาเป็นมัน อย่างไรก็ดี จากการศึกษาประสบการณ์ของบริษัทต่างชาติในจีนพบว่า จีนถือเป็น “ตลาดปราบเซียน” เนื่องด้วยมี “ความท้าทาย” นานาประการที่ต้องพึงรู้ พึงระวังในการวางแผนธุรกิจ และหาวิธีรับมือไว้ล่วงหน้า โดยเฉพาะประเด็นท้าทายดังต่อไปนี้

  • มีข้อจำกัดในการเข้าสู่ตลาด ซึ่งเกิดขึ้นจากหลายปัจจัยรวมๆ กัน อาทิ โครงสร้างการค้าที่ค่อนข้างผูกขาด โดยเฉพาะในบางชนิดสินค้า และการผูกขาดโดยรัฐวิสาหกิจจีน และการหาคู่ค้า/หุ้นส่วนที่มีศักยภาพที่แท้จริงและน่าเชื่อถือ

  • ในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะในภาคกลาง (ตอนใน) และภาคตะวันตกที่เปิดสู่ภายนอกช้ากว่าภาคตะวันออก หน่วยงานทั้งในภาครัฐและภาคเอกชนยังขาดความคุ้นเคยกับการค้า/การลงทุนจากต่างประเทศ

  • ความไม่ชัดเจนของกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องกับชาวต่างชาติ/การค้าต่างประเทศ หรือการที่กฎระเบียบให้อำนาจเจ้าหน้าที่รัฐในการ "ตีความ" มาก ซึ่งก็มีการตีความแตกต่างกันไปในแต่ละพื้นที่ขึ้นอยู่กับระดับการเปิดสู่ภายนอก

  • กฎระเบียบเกี่ยวกับการค้า/การลงทุนจากต่างประเทศบางประการมีความซ้ำซ้อนและซับซ้อน และสร้างความยุ่งยากให้กับการนำเข้า-ส่งออก อาทิ กฎเกี่ยวกับฉลากสินค้า ฉลากอาหาร การตรวจสอบคุณภาพสินค้าแลการกักกันโรคพืชโรคสัตว์ โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์อาหาร การออกใบอนุญาตทำงานให้คนต่างชาติ ระเบียบเกี่ยวกับการทำธุรกรรมทางการเงิน

  • มีการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาและเครื่องหมายการค้าอย่างกว้างขวางในหลายพื้นที่

  • กฎระเบียบเปลี่ยนแปลงบ่อย (และหากเปลี่ยนแปลง มักมีผลย้อนหลัง) โดยเฉพาะในปัจจุบัน ซึ่งทางการจีนให้ความสำคัญกับประเด็นสิ่งแวดล้อม (อันเป็นผลให้การลงทุนในอุตสาหกรรมที่สร้างมลภาวะเป็นสิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง) และการพัฒนาเขตเมืองใหม่ๆ (อันเป็นผลให้มีการเวนคืนที่ดินที่ทางการเคยอนุญาตให้สร้างโรงงานอุตสาหกรรม)

  • ในหลายพื้นที่ พบการละเมิดสัญญาร่วมทุนระหว่างรัฐบาลท้องถิ่นกับนักลงทุนต่างชาติ

  • การเสริมสร้างระบบ "สายสัมพันธ์" (Guanxi) เป็นวัฒนธรรมในการทำธุรกิจของหลายพื้นที่ โดยเฉพาะกับการติดต่อเจ้าหน้าที่ภาครัฐ (แม้ว่าได้ดำเนินการขั้นตอนต่างๆ อย่างถูกต้องตามระเบียบแล้ว)

  • มีต้นทุนทั้งทางตรงและทางอ้อม (ต้นทุนแฝง)ในการทำธุรกิจค่อนข้างมาก อาทิ ค่าเสียโอกาสจากความล่าช้าของการปฏิบัติของเจ้าหน้าที่ภาครัฐ ภาษีต่างๆ และค่าแรงและประกันสังคม (ซึ่งเฉลี่ยสูงถึงกว่าร้อยละ 35 ของค่าแรง)

  • "ภาษาจีน" เป็นภาษาหลักที่ต้องใช้ในการติดต่อธุรกิจในจีนในทุกขั้นตอน ตั้งแต่การเริ่มติดต่อธุรกิจไปจนถึงการจัดตั้งบริษัท และการทำตลาด/การประเมินและวางแผนธุรกิจ

  • ในแต่ละพื้นที่ของจีน พฤติกรรมการบริโภคมีความแตกต่างกันไป ตามภูมิหลังทางวัฒนธรรม ภูมิประเทศ ภูมิอากาศ ชนชาติ ระดับความเจริญ/รายได้ต่อหัว และระดับการเปิดสู่ภายนอก