สัพเพเหระ

ช้อปปิ้งออนไลน์จีนสดใส วันคนโสด 11.11 วันเดียวไม่พอ ปั้น 6.18 เพิ่ม เอาใจนักช้อปออนไลน์

คนไทยที่สนใจติดตามข่าวคราวเกี่ยวกับจีน โดยเฉพาะข่าวเรื่องธุรกิจออนไลน์ (Online Business) หรืออีคอมเมิร์ซ (e-Commerce) ก็คงพอจะคุ้นเคยกับคำว่า “เถาเป่า” “อาลีบาบา” “แจ็ค หม่า” และ “วันคนโสด" วันคนโสดคือวันที่ 11 พ.ย. ของทุกปี โดยมีจุดเริ่มต้นมาจากภายในรั้วมหาวิทยาลัย แพร่หลายผ่านสื่อออนไลน์ จนเกิดเป็นวัฒนธรรมวันคนโสด ที่ห้างร้านนิยมจัดกิจกรรมส่งเสริมการขายเพื่อดึงดูดวัยรุ่นทั้งที่โสดและไม่โสด

กิจกรรมช้อปปิ้งออนไลน์ในวันคนโสดเกิดขึ้นเมื่อเว็บ Tmall ของอาลีบาบาจัดกิจกรรมลดราคาสินค้าในวันที่ 11 พ.ย. 2552 ระหว่างเวลา 00:00:00 น. - 23:59:59 น. โดยมียอดขายมูลค่า 50 ล้านหยวน จากวันนั้นจนถึงวันคนโสดปี 2559 ยอดขายกลายเป็นกว่า 1.2 แสนล้านหยวน เพิ่มขึ้นจากปีแรก 2,400 เท่า ครองสัดส่วนเกือบ 3 ใน 4 ของยอดช้อปปิ้งออนไลน์ทั้งหมดในวันดังกล่าว ซึ่งแน่นอนว่า เว็บช้อปปิ้งออนไลน์รายอื่นของจีนซึ่งเป็นคู่แข่ง Tmall ก็ย่อมไม่ยอมตกรถไฟขบวนนี้เช่นกัน ต่างก็ออกโปรโมชั่นเพื่อดึงดูดแย่งชิงลูกค้า อาทิ เว็บ JD เว็บ Suning เว็บ YHD เว็บ Gome เว็บ Amazon ซึ่งครองส่วนแบ่งอันดับที่ 2 – 6 ตามลำดับ

อีกหนึ่งประเด็นที่น่าสนใจนอกจากยอดขายก็คือ พฤติกรรมผู้บริโภคจีนที่นิยมช้อปปิ้งออนไลน์ผ่านสมาร์ทโฟนมากขึ้น ทำให้ยอดขายของเว็บ Tmall ในวันคนโสดปี 2559 มาจากช่องทางสมาร์ทโฟนถึงร้อยละ 82

สำหรับวันช้อปปิ้งออนไลน์อีกหนึ่งวันที่กำลังได้รับความสนใจทั้งจากนักช้อปและเจ้าของเว็บไซต์ต่างๆ ก็คือ “6.18” ซึ่งเว็บ JD โปรโมทขึ้นมาเนื่องจากตรงกับวันก่อตั้งเว็บ JD เมื่อวันที่ 18 มิ.ย. 2541 นอกจากนี้ 6.18 ยังพ้องเสียงกับคำว่า “เลาอี้ป่า” (捞一把) ในภาษาจีน ซึ่งมีความหมายว่า “หยิบสักหนึ่งกำมือ” ซึ่งจะจัดกิจกรรมลดราคาสินค้าในเว็บ JD ตลอดทั้งเดือน มิ.ย. และอัดโปรโมชั่นหนักที่สุดในวันที่ 18 มิ.ย. โดยเริ่มมาตั้งแต่ปี 2553 จากช่วงแรกที่กระแสของ 6.18 ยังสู้วันคนโสดของ Tmall ไม่ได้ แต่ก็ได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อยๆ จนล่าสุด ในปี 2560 เว็บ JD สามารถสร้างยอดขายสะสมระหว่างวันที่ 1 – 18 มิ.ย. ได้เกือบ 1.2 แสนล้านหยวน

เนื่องจากวัน 6.18 อยู่ในช่วงกลางปี ซึ่งห้างร้านทั่วไปนิยมจัดกิจกรรม Mid Year Sale อยู่แล้ว ดังนั้น เว็บช้อปปิ้งออนไลน์รายอื่นของจีนจึงไม่ยอมพลาดโอกาสเกาะกระแส 6.18 สร้างยอดขายแข่งกับเว็บ JD โดยเฉพาะเว็บ Tmall ที่ในปี 2560 กระโดดเข้าร่วมแข่งแบบเต็มตัว ถึงแม้ว่า Tmall จะยังไม่เปิดเผยยอดขายรวมในช่วง 6.18 ปี 2560 แต่จากข้อมูลสถิติบางรายการที่เผยแพร่ออกมา พบว่าสินค้าบางประเภทมียอดขายใน Tmall สูงกว่ายอดของ JD ซึ่งเป็นผู้ให้กำเนิด 6.18 เสียอีก จึงพอจะสะท้อนให้เห็นว่า 6.18 ไม่ใช่ของหวานสำหรับ JD เพียงผู้เดียวอีกต่อไปแล้ว

ธุรกิจออนไลน์ในประเทศไทยมีความแพร่หลายมากขึ้น เห็นได้จากในปัจจุบันมีเว็บช้อปปิ้งออนไลน์ให้บริการหลายราย แต่ก็ยังมีปัจจัยหลายประการที่ทำให้ธุรกิจออนไลน์ในประเทศไทยยังเติบโตได้ไม่เต็มที่ เช่น พฤติกรรมการบริโภคของคนไทยที่นิยมเลือกซื้อสินค้าด้วยตัวเอง นิยมใช้สมาร์ทโฟนเพื่อการสื่อสารมากกว่าเพื่อซื้อสินค้าออนไลน์ ผู้ประกอบการธุรกิจออนไลน์ขาดการประชาสัมพันธ์และการจัดกิจกรรมกระตุ้นการขาย ความไม่มั่นใจจากการแชร์ประสบการณ์ไม่ดีที่เกิดจากการช้อปปิ้งออนไลน์ทั้งเรื่องคุณภาพสินค้าและการจัดส่ง

ผู้ประกอบการธุรกิจออนไลน์ของไทยสามารถศึกษาการจัดกิจกรรมกระตุ้นการขายของ Tmall และ JD เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ เช่น รวมกลุ่มกันอัดโปรโมชั่นหนักๆ เพื่อสร้างวันช้อปปิ้งออนไลน์ของไทยให้ผู้บริโภคจดจำ ควบคุมคุณภาพสินค้าในกรณีที่เว็บเป็นผู้จำหน่ายสินค้าเองหรือกำหนดให้ผู้ค้าต้องจดทะเบียนการค้าในกรณีที่เว็บเป็นแพลตฟอร์มให้ผู้ประกอบการรายย่อยมาจำหน่ายสินค้า

นอกเหนือจากเรื่องคุณภาพและราคาของสินค้า อีกหนึ่งขั้นตอนที่มีความสำคัญต่อวงจรธุรกิจออนไลน์ ก็คือ การจัดส่งสินค้า เนื่องจากจีนมีปริมาณการซื้อสินค้าออนไลน์สูงมาก ซึ่งแน่นอนว่าบริการจัดส่งพัสดุดั้งเดิมอย่างไปรษณีย์ของรัฐ EMS FedEx และ DHL ย่อมไม่สามารถรองรับพัสดุจำนวนมหาศาลที่รอการจัดส่งได้อย่างทันเวลา จึงเป็นโอกาสให้ผู้ประกอบการจัดส่งพัสดุรายใหม่ได้แจ้งเกิด และพัฒนาจนเป็นบริษัทขนาดใหญ่

จะเห็นได้ว่า ธุรกิจออนไลน์ไม่ใช่แค่เรื่องการซื้อขายสินค้าเท่านั้น แต่ยังเชื่อมโยงกับการสร้างช่องทางจำหน่ายสินค้าให้กับผู้ประกอบการ SMEs การสร้างสังคมไร้เงินสด (อิเลกทรอนิกส์มันนี่) การสร้างธุรกิจสตาร์ทอัพด้านโลจิสติกส์และการจัดส่งพัสดุภัณฑ์ ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิด Thailand 4.0 เหนือสิ่งอื่นได้ เมื่อคุณภาพสินค้าและการบริการในธุรกิจออนไลน์ได้รับการพัฒนาขึ้น ขณะที่ราคาถูกลง ประโยชน์ย่อมตกอยู่กับผู้บริโภคนั้นเอง

จัดทำโดย นายโกสินทร์ บุณยวัฒโนภาส
ศูนย์ข้อมูลเพื่อธุรกิจไทยในจีน สถานกงสุลใหญ่ ณ นครคุนหมิง