บริษัทได้สั่งซื้อสินค้ากับบริษัทจีนที่ค้าขายกันมานานและมีความน่าเชื่อถือ ต่อมาบริษัทผู้ขายจีนได้ส่งอีเมล์แจ้งเปลี่ยนแปลงเลขที่บัญชีที่โอนเงินไปยังบัญชีอื่นด้วยเหตุผลด้านการบัญชี

ถาม : บริษัทได้สั่งซื้อสินค้ากับบริษัทจีนที่ค้าขายกันมานานและมีความน่าเชื่อถือ ต่อมาบริษัทผู้ขายจีนได้ส่งอีเมล์แจ้งเปลี่ยนแปลงเลขที่บัญชีที่โอนเงินไปยังบัญชีอื่นด้วยเหตุผลด้านการบัญชี

เมื่อโอนเงินไปแล้วและรอรับสินค้าไม่ได้รับสินค้าแต่อย่างใดจึงได้ติดต่อกลับไปยังผู้ขายจีนทางโทรศัพท์ ผู้ขายกลับยืนยันว่าไม่ได้มีการติดต่อเพื่อเปลี่ยนแปลงเลขที่บัญชีแต่อย่างใด และปฏิเสธข้อความในอีเมล์ที่ได้เคยส่งมา ขอทราบคำแนะนำจากศูนย์ข้อมูลธุรกิจไทยในจีนต่อปัญหาดังกล่าว

ตอบ :

สำหรับกรณีปัญหาผู้ขายสินค้าจีนที่ค้าขายมานานและมีความน่าเชื่อถือ ปฏิเสธว่าไม่ได้เป็นผู้แจ้งหมายเลขบัญชีใหม่  กรณีดังกล่าวอาจสันนิษฐานได้จากสาเหตุดังต่อไปนี้

- Email hacking มีผู้ไม่หวังดีสวมรอยเป็นผู้ขายตัวปลอมเจาะระบบเพื่อเข้ามาอ่านข้อความการซื้อขายในอีเมล์ แล้วสมัครใช้อีเมล์ที่สะกดคล้ายคลึงกันสวมรอยแจ้งเปลี่ยนเลขที่บัญชีเพื่อให้โอนเงินไปยังบุคคลอื่น

- ปัญหาจากบริษัทผู้ขาย เช่น พนักงานขายที่ลาออกไปแลวมีเจตนาฉ้อโกงใช้อีเมล์ของบริษัทที่เคยใช้ติดต่อประจำ ส่งอีเมล์แจ้งให้ลูกค้าโอนเงินเข้าบัญชีอื่นที่เป็นบัญชีส่วนตัวโดยไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของบริษัท เป็นต้น

สิ่งที่ผู้เสียหายที่สามารถทำได้ในเบื้องต้นมีดังนี้

1. รวบรวมข้อความรับ-ส่งทางอีเมล์ที่เกี่ยวข้องตั้งแต่มีการตกลงซื้อสินค้าจนถึงการได้รับแจ้งหมายเลขบัญชีใหม่ โดยสังเกตถึงชื่ออีเมล์ของผู้ส่งว่าเป็นอีเมล์จากผู้ส่งคนเดียวกันหรือไม่ หรือมีตัวสะกดใดต่างจากอีเมล์ที่ใช้ติดต่อกันประจำ หากเป็นอีเมล์ที่แตกต่างออกไป อาจสอบถามไปยังบริษัทด้วยช่องทางอื่นๆ ว่าอีเมล์ดังกล่าวเกี่ยวข้องกับบริษัทหรือไม่

2. รวบรวมเอกสารหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับการซื้อขายทั้งหมด สำหรับใช้เป็นข้อมูลในการเข้าแจ้งความกับสถานีตำรวจไทย เพื่อลงบันทึกว่าสินค้าที่ได้รับมาเป็นไปตามเอกสารการตรวจสอบที่ปรากฏจริง และได้รับความเสียหายจากการฉ้อโกงทางการค้า

3. ขอรับคำแนะนำและความช่วยเหลือจากหน่วยงานด้านการค้าของไทยในจีน กล่าวคือ สำนักงานพาณิชย์ในต่างประเทศ ณ กรุงปักกิ่ง และสำนักงานส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศภายใต้สังกัดกระทรวงพาณิชย์ ซึ่งอาจสามารถช่วยติดต่อประสานงานกับหน่วยงานจีนที่เกี่ยวข้องตามความเหมาะสมของแต่ละกรณี โดยสำนักงานฯ จะแบ่งเขตความรับผิดชอบตามแต่ละมณฑลของจีน ซึ่งสามารถดูรายละเอียดเพิ่มเกี่ยวกับเขตความรับผิดชอบในแต่ละพื้นที่ได้ที่เว็บไซต์ http://www.thaitradechina.cn/en

4. พิจารณาจัดจ้างสำนักงานกฎหมายในจีน เพื่อให้คำแนะนำและช่วยดำเนินเรื่องแจ้งความกับตำรวจจีนในพื้นที่ หรือดำเนินการยื่นฟ้องร้องต่อศาลท้องถิ่นต่อไป (ในกรณีที่ไม่สามารถยอมความกันได้) โดยสามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับรายชื่อสำนักงานกฏหมายในพื้นที่ได้โดยตรงที่ฝ่ายกฏหมายของสภาส่งเสริมการค้าและการลงทุนของจีน China Council for the Promotion of International Trade (CCPIT) ประจำท้องถิ่นนั้นๆ หรือที่เว็บไซต์รวบรวมรายชื่อสำนักงานกฏหมายในจีนที่มีบริการสำหรับธุรกิจต่างชาติ http://www.lawtime.cn (เว็บไซต์ในหน้าย่อยคดีด้านการค้าระหว่างประเทศ ที่รวบรวมรายชื่อทนายความด้านการค้าระหว่างประเทศโดยตรง)

สำหรับข้อแนะนำเพิ่มเติมเพื่อป้องกันปัญหาทางการค้าดังกล่าว ศูนย์ข้อมูลเพื่อธุรกิจไทยในจีน นครเซี่ยงไฮ้ ได้จัดทำข้อมูลรายละเอียดเทคนิคการฉ้อโกงด้วยอีเมล์เพื่อเปลี่ยนแปลงเลขที่บัญชี พร้อมเทคนิควิธีการสังเกตความผิดปรกติ และแนวทางป้องกัน สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่บทความเตือนภัยธุรกิจในจีน : เผยกลลวง “ฤๅษีแปลงสาส์น”... สูญเงินเป็นล้านเพราะไม่ทันระวังตัว